yasa-bagli-makula

TANIM: Gözün merkezi görme noktası olan makula (sarı nokta) nın bir hastalığıdır. Halk arasında sarı nokta hastalığı olarak ta bilinir. Yaş ve kuru olmak üzere iki tipi vardır. Kuru tip daha sık olarak karşımıza çıkmaktadır. Druzen dediğimiz sarı renkli birikintilerin oluşması ile karakterizedir yavaş bir seyir izler. Görme yıllar içerisinde yavaş bir şekilde bozulur. Yaş tip hastaların %10–15 ini oluşturur, ani ve ciddi görme kaybına yol açabilir. Retinanın altında yeni damar oluşumları ile karakterize bir hastalıktır. Bu damarlar tedavi edilmediği takdirde retinadaki görme hücrelerini de tahrip ederek geri dönüşümsüz ciddi  görme  kaybı oluşturur.

RİSK FAKTÖRLERİ: Temel risk faktörü ilerleyen yaştır. Genellikle 60 yaşın üzerinde görülür. Bunun yanı sıra  genetik yatkınlık,  sigara, açık saç rengi ve göz rengi, sağlıksız beslenme alışkanlıkları gibi bazı risk faktörleri bilinmektedir. Kadınlar erkeklerden daha fazla risk altındadır.

BULGULAR: İlk bulguları bulanık görme, düzgün olan çizgileri eğri görme, cisimleri küçük veya büyük görme şeklinde ortaya çıkar. Daha sonra kişi baktığı yerin ortasında bulanıklık veya karanlık bir leke tarifler.

TANI TESTLERİ: Kuru tipi yavaş ilerlediği için genellikle göz muayenesinde tesadüfen teşhis edilir. Yaş tipi ise ani görme kaybı yarattığı için hastaların hekime başvurusu sonucu saptanır. Bunun yanında bazen diğer gözü iyi gören hastalar bir gözdeki görme kaybını fark etmeyebilirler. Fark ettiklerinde ise tedavi için çok geç kalınmış olunur. Göz bebekleri damla yardımıyla büyütüldükten sonra yapılan retina muayenesinde druzenler, varsa retina altına veya içine kanamalar, eksuda denilen birikintiler saptanabilir. En önemli tanı yöntemi fundusfloreseinanjiografidir. Hastalara kol damarlarından floresein adlı boyar maddenin verilmesini takiben göz dibinin seri fotoğrafları çekilerek retina altındaki bütün anormal damar yapıları görüntülenir. Koroid bölgesinin damarlarını görmek için bazen indosiyanin yeşili  maddesi verilerek benzer bir anjiografik işlem daha uygulanabilir. Optik koherens tomografi cihazı ile makulanın tomografik görüntüsü çekilir. AmslerGrid de denilen kareli kağıt testinde kişiler eğer kullanıyorlarsa okuma gözlüğünü takıp aydınlık bir ortamda 30 santimden teste bakmaları gerekir. Test her bir göz, diğer göz kapatılarak uygulanır. Hasta ortaya bakarken tüm çizgilerin düz olup olmadığına silinme olup olmadığına dikkat eder. Hastaya herhangi bir bölgedeki çizgilerde kırılma, silinme olup olmadığı sorulur. Testin pozitif olması yaş tip hastalık lehine değerlendirilir.

TEDAVİ: Genel olarak geri dönüşü olmayan bir hastalıktır. Ancak ilerlemesi azaltılır veya bazı olgularda durdurulur.

Kuru tip için belirgin bir tedavi yöntemi yoktur; ancak çeşitli vitamin ve mineral takviyeleri bazı antioksidan özelliğe sahip olan ilaçların (Multivitamin preparatları) hastalığın gidişini yavaşlattığı bildirilmiştir.

Yaş tipte ise yıllar içerisinde çok değişik tedavi yöntemleri uygulanmıştır. Bunlar içerisinde en çok kabul gören argon lazer tedavisi, fotodinamik tedavi, göz içine uygulanan anti-VEGF ilaç enjeksiyonlarıdır. Argon lazer tedavisi sızdıran damar üzerine yapılır ve yapıldığı yerdeki tüm dokuları tahrib eder. Bu nedenle günümüzde makulanın merkezini tutan olgularda kullanılamaz, sadece tedavi ihtiyacı olan olguların çok azını (%5-7) oluşturan makulanın merkezinden uzak yerleşimli anormal damarların olduğu olgularda kullanılır. Fotodinamik tedavi kol damarlarından verilen ışığa hassas bir boyanın gözdeki anormal damarlara ulaşmasından sonra bu boyaya özel bir lazer ışınının anormal olan damarın üzerine gönderilmesi sonucu damarın kapanması sağlanır. Göz içine enjeksiyon şeklinde uygulanan Anti-VEGF ilaç tedavisi ise günümüzde en değerli tedavi yöntemidir. Hastanın mevcut görmesini arttıran tek tedavi yöntemidir. Bu yöntemde ilaç göz içine enjekte edilerek anormal damar gelişiminin engellenmesi ve gelişmiş olan damarların ise kapatılması sağlanır. Yeni damar oluşumunu tetikleyen faktörleri baskılamak için tedavinin ilk başlarında birden fazla enjeksiyona ihtiyaç duyulabilir. Takip süresinde hastalık nüks edebilir. Bu durumunda tekrar göz içine enjeksiyon yapılması gerekir.